Қазақстан Респубикасының Қазынашылығы туралы - Қазақстан Республикасынын Қаржы министрлігі Қазынашылық комитеті
GK Game News - шаблон joomla Продвижение
Menu
+7 7172 718450

kk_mfrk@minfin.gov.kz
Кіру Тіркелу │ Жабық ақпаратқа кіру үшін

Аккаунтқа кіру

ММ/КСС коды *
Құпиясөз *
Запомнить меня

Тіркелу

Жұлдызшамен (*) белгіленген міндетті түрде толтыру қажет.
ММ/КСС аты *
ММ/КСС коды *
Құпиясөз *
Құпиясөзді қайта енгізіңіз *
Email *
Еmail-ді қайта енгізіңіз *

Қазақстан Респубикасының Қазынашылығы туралы

Қазақстан Республикасының тәуелсіздік алуынан бастап, және оның нығаюы барысында мемлекеттің кірістері мен шығыстары біртіндеп өсе түсті, қаржылық жүйе күрделене түсті және елдегі ақша айналымын қатаң түрде есептеуді қамтамасыз ету керек еді. Дәл осы кезде экономикалық құрылымдарды, оның ішінде мемлекеттік қаржы басқармасын реформалау қажеттіліктері туды.

         Осы міндеттерді шешу мақсатында 1994 жылы Қаржы министрлігі жанынан Қазынашылықтың бас басқармасы құрылды. Бұл – бухгалтерлік есеп бойынша бюджетті басқару және бюджеттік мекемелер мен қаржы жүйесіндегі бухалтерлік есептің әдіснамасы функциялары берілген бюджетті атқарудағы бірегей ұйым. Сонымен қатар, Қазынашылықтың бас басқармасы министрліктерді, ведомстваларды, кәсіпорындар мен ұйымдарды бюджет қаражатын мақсатты және дұрыс пайдалану пәніне тексеруге, бұзушылық фактілер айқындалған жағдайда, жөнсіз жұмсалған қаражатты қайтарып алуға құзыретті болды.

Ең бірінші кезекте, Ұлттық банктің есеп-айырысу кассалары орналасқан аймақтарда қазынашылықтың аумақтық бөлімшелері  құрылды. Аумақтық қазынашылық бөлімшелері бюджет қаражатының түсуін қадағалап, оны мемлекеттік мекемелердің  шоттарына аударып отырды. Аумақтық басқармалар  заңды тұлға болып табылды және өздерінің шығыстар сметасы мен ҚР Ұлттық банктің мекемелерінде ағымдық шоттары болды.

1995 жылы Қазынашылық әлемдік тәжірибеге сәйкестендірілген Қазақстан Республикасы бюджетінің шығындары мен кірістерінің жаңа бюджеттік классификациясын жасады. Бұнымен бір уақытта қазынашылық жүйенің функционалдық бөлігі жасақталды. Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығымен Ұлттық Банктің есеп-айырысу кассалары  Қазынашылыққа берілді және солардың базасында Бюджеттік банк құрылды. Бұл –оның бөлімдері мен облыстық қазынашылық басқармалары бірлесе отырып, бюджеттік ұйымдардың төлемдерін өңдеудің жаңа технологияларын бірге игеруге арналған өтпелі кезеңге уақытша құрылған банк болатын.  

Қазынашылық жүйесін дамытуда атқарылған алғашқы  ауқымды жұмыстардың бірі – Ұлттық банкте Біріккен қазынашылық шот (БҚШ) ашу болып табылады. Оған мемлекеттік және жергілікті бюджеттердің ақша қаражаты  шоғырландырылды.  БҚШ арқылы төлеудің Қазынашылық жасаған механизімінің арқасында күн сайын бюджеттің жағдайы: кірістер, шығындар, республика мен облыстардағы қаржы қалдықтары бақыланып отырады.    

Республикамыздың тарихындағы жаңа дәуір тәуелсіздікке қол жеткізген сәттен бастап саналатын болса, сол тәуелсіз елдің жас тарихындағы жасампаз жаңалықтар мен ауқымды реформалар кезеңі жаңа елордаға қоныс аударудан бастау алады. Мұндай сабақтастық астанасын ауыстырған елдердің барлығына тән, астананы ауыстыру – сол елдің тарихында жаңа белестерге жол ашқан. 1995 жылы Ақмола қаласындағы орталық жоғары мемлекеттік ұйымдарды қайта құрылымдау басталды. Осы кезде жас елордаға Қаржы министрлігі қоныстанды. 1997 жылы 19 желтоқсанда Алматы қаласынан Ақмолаға Қазынашылық комитетінің 48 қызметкері көшіп келді.

Уақыт өте келе Қазақстандағы бюджеттік реформалар жұмыс істеп тұрған қазынашылықтың жүйесін қайтадан модернизациялау қажеттіліктері туды. Осыған орай Қазақстан Үкіметі халықаралық ұйымдармен келіссөздер жүргізіп, қарыз берудің мүмкіндіктерін қарастырды. Нәтижесінде, 1996 жылы Халықаралық қайта құру және дамыту банкімен келісімге қол қойылды, соның негізінде қазынашылық комитет компьютерлер, оргтехникалар, спутниктік антеналар және тағы да басқа қазіргі заманғы техникалық құрал жабдықтармен қамтамасыз етілді. 

1998 жылдың қаңтар айында Бюджеттік банк жабылып, оның бюджетті атқару қызметі аумақтық қызынашылық органдарына берілді.

2003 жылы бірыңғай ақпараттық ортаны қалыптастыру мақсатында, қазынашылық органдары ORACLE бағдарламасы негізінде жасалған жаңа ақпараттық жүйеге көшті. Жаңа жүйе қаржылық-экономикалық шешімдерді дұрыс қабылдауды  және мемлекеттік бюджеттің барлық деңгейде атқарылуын бақылау әрекеттерін жүргізеді. 

2004 жылы Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығымен Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің Қазынашылық комитеті туралы  Ереже қабылданды. Ережеге сәйкес ҚР Қаржы министрлігі орталық аппаратының кейбір міндеттері Қазынашылық комитетіне берілді.  

     Арада бір жыл өткенде, 2005 жылдың қазан айында Hewlett –Packard компаниясының өкілдігі Әлемдік компьютерлер қорының атынан Қазынашылықтың біріктірілген ақпараттық жүйесін енгізгені үшін, Қазынашылық комитетін медальмен және The ComputersworldHonors халықаралық бағдарламасының «Жаңа жеңімпаздарды іздеу» номинациясы бойынша «Мемлекеттік және коммерциялық емес ұйымдар»  санатында куәлігімен марапаттады. 

         Қазынашылықтың жаңа жүйесі Үкімет пен жергілікті атқарушы органдардың бюджет қаражатын тиімді және мақсатты жұмсауға  жауапкершілігін бөлуді ескере отырып, Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық базасына сәйкес жасалды. Жүйеге Бас кітап, Бюджет түсімдерін есепке алуды басқару, Төлемдерді басқару, Қолма-қол ақшаны басқару, Міндеттемелерді  басқару және бақылау, Қазынашылық жүйесі мен төлем жүйелері арасындағы интерфейс, Активтерді есепке алу, Мемлекеттік қарыз бен мемлекетпен кепілдендірілген несиелеуді есепке алу сияқты функционалдық модульдер енді.

         Сондай-ақ, Қазынашылық Қазақстан Республикасының Ұлттық қорын қалыптастыруда үлкен роль атқарады және де Кедендік одақты ұйымдастыруға белсенді атсалысады. Кедендік одақ аясында Тәуелсіз Елдер Достастығы (ТМД) елдерінің халықаралық интеграциясы және кедендік түсімдерді есепке алу мен бөлудің әдіснамасын ары қарай жақындастыра түсу бұл елдердің бәріне тең деңгейде импорт/экспорттан кірістер алуға мүмкіндік береді. Аталған мәселелер қазынашылық жүйесінің қатысуымен шешіледі және елдердің ұлттық экономикаларын интеграциялауға мүмкіндік береді.

         2011 жылдың мамырында «Қазынашылық-клиент» жүйесі тәжірибе ретінде іске қосылды. Көптеген сарапшылар Қазақстанда ТМД бойынша үздік заманауи интеграцияланған қазынашылықтың ақпараттық жүйесі қалыптасқандығын атап өтті. Қазынашылықты жаңғырту жобасы МВФ, МБРР сарапшыларының және ТМД, Қытай, Словакия, Палестина, Моңғолия, АҚШ, Болгария елдерінің жоба жетекшілерінің жоғары бағасына ие болды. Ақпараттық жүйенің моделі бірегей деп танылып, Қазақстандық тәжірибе басқа елдерге таратуға болатын модель ретінде ұсынылды.

Біздің тәжірибемізді зерделеу мақсатында 2011 жылы қыркүйекте Астана қаласында PEMPAL қазынашылық қауымдастығының семинары өтті. Оған 23-тен астам алыс және жақын шет елден өз елдерінде мемлекеттік қаржы жүйесінде реформа жасауға қатысатын 70 шақты өкіл қатысты.

2012 жылдан бастап қазынашылық органдары квазимемлекеттік сала субъектілеріне (КСС) қызмет көрсете бастады. Бұл бюджет қаражатын дұрыс және мақстатты жұмсауды бақылауға мүмкіндік берді.

Кәсіби саладағы халықаралық қатынастарды нығайту мақсатында, 2013 жылы Қазынашылық комитеті мен Ресей Федералдық қазынашылығы және Қазынашылық комитеті мен Украина мемлекеттік қазынашылығы арасындағы техникалық әріптестік туралы Меморандумдарға қол қойылды. Осындай меморандумдар 2016 жылы Беларусь Қаржы министрлігінің Бас мемлекеттік қазынашылығымен және Мажарстан мемлекеттік қазынашылығымен жасалды.

2013 жылдың шілдесінен бастап қазынашылық органдарында жергілікті өзін-өзі басқарудың (ЖӨБ) шоттары ашылып, оларға қызмет көрсетіле бастады. «100 нақты қадам» Ұлт жоспарының 98 қадамын іске асыру шеңберінде ЖӨБ-тің IV деңгейлі бюджетін енгізу 2 кезеңмен іске аспақ: 1-кезең халық саны 2000-нан астам елді мекендерде 2018 жылдан бастап, 2020 жылдан бастап барлық елді мекендерде.

ЖӨБ-тің өзіндік бюджетін енгізу барысында бюджеттердің кіріс және шығыс бөліктері қалыптастырылатын болады. Бірінші кезеңде халық саны 2000-нан астам елді мекендердің әкімдеріне арналған кірістер ЖӨБ-тің бюджетіне тікелей есепке алынатын болады. Түсімдерді бөлу бойынша аудан мен ауыл, кент, ауылдық округтардың арасында бюджеті бөлу арқылы бюджеттің үшінші кезеңін жасау көзделуде. ЖӨБ бюджетіне түсетін түсімдерді бөлу, сонымен қатар, республикалық және жергілікті бюджеттер арасындағы түсімдерді бөлу нормативі бойынша ББС жобасына сәйкес жүзеге асырылатын болады. Осылайша, ЖӨБ бюджеті отандық бюджет жүйесінің толыққанды және ажырамас бөлігі болмақ.

Қазынашылық жүйесінің құрылғанына 20 жылдан сәл асқанына қарамастан, осындай аз ғана уақыт ішінде Қазақстан қазынашылығы еліміздің бюджет жүйесінің бір бөлігі ретінде қалыптасудан даму арасында орсан зор жолды өткеріп, мемлекеттік қаржыны басқару жүйесінде маңызды және беделді орынға ие болды.

Қазіргі таңда «Қазынашылық-клиент» ақпараттық жүйесі толықтай енгізілген, бұл жүйе арқылы онлайн режимде 13 мыңдай мемлекеттік мекеменің қаржылық құжатын өңдеуге болады, күн сайын орта есеппен 30 мыңдай төлем өткізіледі, төлем жүйесінен күн сайын орта есеппен 40 мыңдай түсімдер түседі. Айдың соңында бұл көрсеткіштер екі егесе көбейеді. Осыған қарамастан, қаржылық құжаттарды өңдеу уақыты жыл сайын қысқару үстінде. Мысалы, бұрын төлемге берілген шотты өңдеуге, егер оны қатесін түзеу үшін қайтарылатынын есептегенде, орташаа алған 3-4 күн кеткен болса, «Қазынашылық-клиент» ақпараттық жүйесі енгізілгеннен бері бұл уақыт 2012 жылы 16 жұмыс сағатына дейін, 2013-2016 жылдары 8 жұмыс сағатына дейін, 2017 жылы 7 сағатқа, ал 2018 жылдан бастап 6 сағатқа дейін қысқарды.

«Қазынашылық-клиент» ақпараттық жүйесі арқылы аумақтық қазынашылық органдарына тоқсан сайын, қашықтықтан ведомстволық бақылау жүргізіледі.  

Қазынашылық, сонымен қатар, мемлекеттік мекемелердің бухгалтерлік есеп және қаржылық есептіліктерін әдісіне көшіруге белсене атсалысты.

Осы жылдар аралығында Қазынашылық мемлекеттік қаржыны жедел басқарудың,  барлық деңгейдегі бюджеттің атқарылу процесіне қатаң бақылау жасаудың ақпараттық негізі болып табылатын қарқынды дамып келе жатқан  қаржы институты ретінде танылды. Бұның бәрі білікті, өз ісін жетік меңгерген қазынашылық қызметкерлерінің кәсібилігінің арқасында жүзеге асып отыр. Қазіргі таңда қазынашы мамандардың саны 3 072 мемлекеттік қызметшіні құрайды, оның орталық аппаратта 145, аумақтарда 2 927 қызметкер жұмыс істейді.

Облыстық қазынашылық департаменттерінің әрқайсысы – орналасқан аймағы мен халық саны, өндірістік және әлеуметтік базасының бар-жоқтығына қарай ерекшеленетін, өз алдына бөлек, толыққанды, өз міндеттері мен мақсаттары бар ұжым.

Қазақстан-2030 даму стратегиясына сәйкес, қазынашылықтың интеграцияланған ақпараттық жүйесі салықтар мен басқа да төлемдерді уақытылы есепке алуға, Қазақстан Республикасы Үкіметі мен жергілікті атқарушы органдардың өздеріне бөлінген қаржы ресурстарын тиімді басқаруына және мемлекеттік бюджеттіңтранспаренттігіне бағытталған. Басқаша айтқанда, Қазынашылық Президент қойған негізгі мақсат – мемлекеттік қаржыны тиімді басқару жолында жемісті жұмыс атқаруда.

back to top

Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Қазынашылық комитеті

010000, Астана қ. Жеңіс даңғ., 11

Сайтты жасаған: ҚР ҚМ Қазынашылық комитетінің Ақпараттық технологиялар басқармасы

1414
Қазынашылықтық ақпараттық жүйесі туралы сұрақтар үшін

Мәтінде қате бар ма? Қатені тышқанмен
белгілеп алыңыз да, CTRL+ENTER басыңыз

+7 (7172) 718450
Қазынашылық комитетінің сайты туралы сұрақтар үшін
Яндекс.Метрика